Teknoloji

Finansal kurumlar Nelerdir? Para Yaratan ve Para Yaratmayan Finansal Kurumlar Nelerdir?

Finansal Kurumlar

Fon fazlası olan birimlerle fon açığı olan birimler finansal sistem içerisinde fonlarını transfer etmektedirler. Aracı kurumlar çok sayıdaki küçük tasarrufun uygun zamanda, uygun fiyatlarla, etkin bir biçimde fon talep edenlere transfer edilmesini sağlar.

Finansal kurumlar:

Finansal piyasalarda fon arz edenler ile fon talep edenler arasında fon transferini kolaylaştırmak üzere kurulan kurumlardır. Fon transferinin uygun zamanda, uygun fiyatta ve etkin bir biçimde yapılmasını sağlar. Finansal kurumların temel özelliği bilançolarının pasiflerinin büyük ölçüde finansal borçlardan oluşmasıdır. Bu özellik, finansal kurumları, finansal olmayan sanayi, ticaret ve hizmet alanında faaliyet gösteren işletmelerden ayırmaktadır. 

Doğrudan finansmanda fon arz ve talebi doğrudan karşılaşmakta, ancak bu süreci hızlandırmak ve etkinliği artırmak için bazı kurumların aracılığı gerekmektedir. Bu durum finansmana doğrudan finansman olma niteliğini kaybettirmezler. Bunu aşağıdaki şekil üzerinde de anlatabiliriz. Doğrudan finansmanda fon arz ve talebi doğrudan karşılaşmakta, ancak bu süreci hızlandırmak ve etkinliği artırmak için bazı kurumların aracılığı gerekmektedir. Bu durum finansmana doğrudan finansman olma niteliğini kaybettirmezler. Bunu aşağıdaki şekil üzerinde de anlatabiliriz.

Finansal kurumların bazısı dönüştürme fonksiyonunu yerine getirir iken, bir kısmı aracılık (komisyonculuk) fonksiyonunu yerine getirir.
Dönüştürme fonksiyonu olarak adlandırabileceğimiz bu fonksiyonlar;
⦁ Küçük miktarlardaki fonların biriktirilip büyük fonlar hâlinde aktarılması,
⦁ Vade ayarlaması yapılarak kısa vadeli olarak toplanan fonların uzun vadeli olarak fon talep edenlere sunulması,
Finansal piyasalarda iki tür maliyetten bahsedilebilir.
⦁ İşlem Maliyeti: Fon transferinin gerçekleştirilebilmesi için gereken zaman ve harcanması gereken paradan doğmaktadır.
⦁ Asimetrik Bilgi (Eksik Bilgilenme) Maliyeti: Finansal işlemlerde tarafların aynı ölçüde bilgiye sahip olmaları genellikle mümkün değildir. Taraflardan birinin eksik bilgiye sahip olması sonucunda ortaya çıkar.
Firmaların piyasa değeri büyüdükçe asimetrik bilgi düzeyinin azaldığını, piyasa değeri küçük olan firmalarda ise asimetrik bilgi düzeyinin arttığı bilinmektedir.

Finansal Kurumların Başlıca Fonksiyonları Nelerdir?

Finansal kurumlar başlıca fonksiyonları şu şekilde özetlenebilir.
⦁ İşlem maliyeti ve asimetrik Bilgiyi azaltma: Çok sayıda faaliyetin (portföy yönetimi, hisse senedi alım satımı vb.) fon arz edenler ve talep edenler adına üstlenilmesi sonucunda maliyet tasarrufu sağlar.
⦁ Vade ve miktar ayarlaması yapmak: Finansal kurumlar küçük miktardaki ve büyük miktarlarda fon talep edenlere sunarlar.
⦁ Risk Ayarlaması yapmak: Finansal kurumlarda toplanan fonlar farklı riskteki finansal araçlara dönüştürülür.
⦁ Finansal Danışmanlık: Şirketlerin halka arz edeceği menkul kıymetlerin piyasada satılabileceği fiyatı belirleme, finansal analiz gibi konularda danışmanlık hizmeti sunarlar.

Para Yaratan Finansal Kurumlar Nelerdir?

  1. Merkez Bankası
    Para oluşturan finansal kurumların başında Merkez Bankaları gelmektedir.
    ⦁ Merkez Bankaları, ülkelerin merkezi para organıdır.
    ⦁ Ülke ekonomisinin ihtiyaç duyduğu banknot basımı göreviyle para oluşturan finansal kurumların başında gelmektedir.
    ⦁ Merkez Bankası’nın (TCMB) temel amacı fiyat istikrarının sağlanması ve sürdürülmesi olarak belirtilir.
    ⦁ Bankalara kredi veren ve bankaların likidite ihtiyacını karşılayan kurumlardır.
  2. Mevduat Bankası (Ticaret Bankası)
    ⦁ Ticaret bankaları, geniş kitlelerden mevduat ve çeşitli şekillerde fon toplayan, topladıkları bu kaynakları kredilendirme ve diğer mali işlemlerde kullanan, kaydi para (banka parası) oluşturma gücüne sahip finansal kurumlardır.
    ⦁ Bankaların ekonomik faaliyetler içerisindeki temel görevi fon arz edenler ve talep edenler arasında aracılık yapmaktır (mevduat toplayıp kredi yaratmak asli görevidir).
    ⦁ Hem kısa vadeli para piyasalar (krediler) hem de uzun vadeli sermaye piyasalarında (firmalara hisse senedi ihracında aracılık etmek, yatırım fonları meydana getirmek, yatırım danışmanlığı, sigortacılık) faaliyet gösterirler.
  3. Katılım Bankası (Ticaret ya da İslam Bankası)
    ⦁ Katılım” kavramının eklenmesi bankacılık türünün kâr ve zarara katılma prensibine dayalı olduğunu ifade etmektedir.
    ⦁ Faizle işlem yapmaktan kaçınan kişiler için gelişmiştir.
    ⦁ Katılım bankaların varlık nedeni ve temel kuralı “Faizsizlik Prensibi”dir.
    ⦁ Fon kullandırırken nakit kredi vermez, müşterinin ihtiyaç duyduğu malı satıcıdan peşin alır, üzerine kar koyarak vadeli satar (murabaha) veya kiralar (leasing), faizsiz BES, Mudaraba gibi hizmetleri bulunmaktadır.


İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu